150 lat zakopiańskiej Budowlanki - historia szkoły
Jubileusz 150-lecia Zespołu Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego w Zakopanem to okazja by przypomnieć wyjątkową historię tej placówki, która z powodzeniem kształci młodzież w tradycyjnych zawodach, z zachowaniem ich regionalnego charakteru, a jednocześnie z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań i technologii. Unikalny oprócz samej historii szkoły jest więc jej niezwykły związek z podhalańskim dziedzictwem w dziedzinie rzemiosła i sztuki ludowej, a także ze stylem zakopiańskim, podniesionym przecież przez Witkiewicza do rangi stylu narodowego.
10 lipca 1876 r. Towarzystwo Tatrzańskie w Zakopanem powołało do życia Szkołę Snycerską (snycerstwo – rzeźbienie w drewnie). Była to pierwsza szkoła zawodowa na Podhalu i jedna z najstarszych, kształcących w tym kierunku w Polsce. Po dwóch latach znana była pod nazwą Cesarsko-Królewskiej Szkoły Zawodowej Przemysłu Drzewnego. Pierwsi dyrektorzy to Czech Franciszek Neużil oraz radca cesarski Edgar Kovats. Drewniany budynek szkoły wybudowano w 1883 r. wg projektu Antoniego Łuszczkiewicza, architekta z Krakowa. W latach 30. XX wieku wykonano przybudówkę i do dnia dzisiejszego kształt budynku prawie nie uległ zmianie. Budynek ten od początku istnienia związany był ze szkolnictwem. To w tym czasie – pod zaborem austriackim – szkoła zaczęła odnosić sukcesy na wystawach galicyjskich i wiedeńskich. Również wtedy, pod wpływem Stanisława Witkiewicza, zrodził się styl zakopiański, którego propagatorem był kolejny dyrektor, pierwszy Polak na tym stanowisku – Stanisław Barabasz.
W dwudziestoleciu międzywojennym znaczącej reformy dokonał dyrektor Karol Stryjeński, artysta-rzeźbiarz i architekt, autor projektu i budowy skoczni na Krokwi. On to zakopiańską szkołę z rzemieślniczej na jakiś czas przekształcił w artystyczną, zdobywając w 1925 r. laury na wystawie paryskiej.
Podczas I wojny światowej szkoła nie zawiesiła działalności. Obniżył się jednak poziom wykształcenia ogólnego i zawodowego, które sprowadzało się jedynie do kopiowania zabytków sztuki góralskiej. Odrodzona Polska w 1918 r. przemianowała placówkę na Państwową Szkołę Przemysłu Drzewnego w Zakopanem.
W 1945 r. w szkole powstało gimnazjum ciesielskie, stolarskie i rzeźbiarskie oraz Liceum Budowlane.
W 1948 r. z rzemieślniczej szkoły budowlanej oddzielił się dział rzeźby, który został przekształcony w Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych stanowiące odtąd oddzielną szkołę.
W okresie powojennym szkoła kilkakrotnie przechodziła reorganizację. W 1976 r. – szkoła zaistniała jako Zespół Szkół Zawodowych, który rok później otrzymał imię dra Władysława Matlakowskiego – warszawskiego chirurga, a z zamiłowania badacza i znawcy podhalańskiego budownictwa i sztuki ludowej.
Od 1992 r. do dziś szkoła funkcjonuje jako Zespół Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego.
Przez lata szkoła zmieniała się i ewaluowała, jednak zawsze była jednym z ważniejszych ośrodków edukacji podhalańskiej młodzieży. Obecnie w skład zespołu wchodzą:
TECHNIKUM NR 1
Zawody: - technik budownictwa
- technik architektury krajobrazu i arborystyki (od 2026/2027)
- technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej
ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 1
Zawody: - cieśla
- stolarz
- monter sieci i instalacji sanitarnych
Więcej informacji o bogatej historii szkoły na stronie: https://zsbzakopane.pl/historia/
Prezentowana w artykule fotografia to najstarsze zachowane zdjęcie Szkoły Przemysłu Drzewnego ze zbiorów Tatrzańskiego Parku Narodowego.