Rezolucja i wystawa na rozpoczęcie obchodów "Roku Pasterstwa"
25 marca podczas XX Sesji Rady Powiatu Tatrzańskiego podjęta została rezolucja w sprawie Roku Pastwisk i Pasterzy. W holu Starostwa Powiatowego w Zakopanem otwarto natomiast okolicznościową wystawę "Pasterstwo jest krajobrazem gór" prezentującą fotografie znanej podhalańskiej dziennikarki Jolanty Flach. Te dwa wydarzeniach symbolicznie zainaugurowały obchody Roku Pasterstwa w Powiecie Tatrzańskim.
- Ta rezolucja to także zobowiązanie dla samorządu powiatowego do pewnych działań związanych z dziedzictwem, które od pokoleń pielęgnują bacowie i juhasi. Kolejny raz potwierdzamy, że te sprawy są dla nas ważne. Także dla mnie, gdyż moi przodkowie wypasali na Kopieńcu. Zagrożeniem jest patrzenie na pasterstwo przez pryzmat efektów ekonomicznych. Nie wyobrażamy sobie jednak Podhala bez kultury pasterskiej, bez owiec i bez oscypka. Zapraszam w ciągu tego roku do takich działań, które pokażą, że bacowie i juhasi są dla nas ważni - powiedział Starosta Tatrzański Andrzej Skupień prosząc o przyjęcie rezolucji.
Treść rezolucji zaprezentował Wiceprzewodniczący Rady Powiatu Tatrzańskiego Janusz Pawlikowski. Natomiast pozytywną opinię Komisji Budżetu, Rozwoju i Promocji w tej sprawie przedstawił jej przewodniczący Stanisław Łukaszczyk. Rezolucja została przyjęta jednogłośnie.
Kolejnym akcentem „Roku Pasterstwa” było otwarcie wystawy fotografii prezentującej pasterstwo w Tatrach i na Podhalu, a w szczególności ludzi, miejsca, zwyczaje i wydarzenia z nim związane dokumentowane na przestrzeni ostatnich 20 lat. W wydarzeniu wzięła udział autorka zdjęć, dziennikarka Tygodnika Podhalańskiego, Jolanta Flach, a także Starosta Tatrzański Andrzej Skupień, były Starosta Andrzej Gąsienica Makowski, od wielu lat zaangażowany w tematy związane z pasterstwem, a także Radni, uczestnicy Sesji Rady Powiatu Tatrzańskiego i zaproszeni goście. Wystawę można oglądać w holu Starostwa w Zakopanem (obok wejścia do sekretariatu) w godzinach pracy urzędu. Zapraszamy!
"PASTERSTWO JEST KRAJOBRAZEM GÓR”
Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych ogłosiło rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy (International Year of Rangelands and Pastoralists - IYRP). Stanowi on wyjątkową okazję do podniesienia świadomości na temat znaczenia pastwisk i pasterzy, a także do apelu o zapewnienie pasterzom dostępu do ziemi i zasobów naturalnych na całym świecie. Rok ma również na celu wspieranie dialogu i współpracy na rzecz poprawy warunków życia pasterzy i zrównoważonego zarządzania pastwiskami. Podkreśla także rolę pasterstwa w ochronie różnorodności biologicznej, produkcji żywności i utrzymaniu tradycji.
Powiat Tatrzański włączając się w tę inicjatywę z dumą obchodzi Rok Pasterstwa, przypominając, że pasterstwo to fundament tożsamości Podhala i wciąż żywa tradycja, którą należy pielęgnować, rozwijać i promować.
Pasterstwo w Tatrach, podobnie jak i w innych rejonach Karpat, związane jest z tradycją wołoską. Pasterze dotarli w Tatry już w XV wieku. Przed drugą wojną światową wypasano w Tatrach kilka tysięcy owiec, natomiast tuż po wojnie już ponad 20 tysięcy. Po utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego wypas w górach ograniczano, a w końcu zlikwidowano zupełnie. W 1981 roku zezwolono na tak zwany wypas kulturowy, który jest prowadzony do dziś. Obecnie w Tatrach gospodaruje sześciu baców - w dolinach: Chochołowskiej, Lejowej, Kościeliskiej, a także w rejonie Kuźnic, na Rusinowej Polanie, w rejonie Kopieńca i Palenicy Pańszczykowej. Wypasają oni ok. 1300 owiec. Na całym Podhalu jest ich kilkadziesiąt tysięcy.
Kiedyś owce zapewniały surowce i wyżywienie. Dziś wyroby z mleka owczego, a w szczególności oscypki, znane są w całej Polsce i na świecie, stanowiąc jedną z wizytówek Podhala. Pasterstwo to jednak nie tylko pyszne sery, ale także bogata kultura obejmująca zwyczaje, obrzędy, gwarę i muzykę.
Poniżej prezentujemy treść rezolucji.
REZOLUCJA Nr 1/2026
Rady Powiatu Tatrzańskiego
z dnia 25 marca 2026 roku
Na podstawie § 15 ust. 3 Statutu Powiatu Tatrzańskiego stanowiącego załącznik do Uchwały Nr III/15/98 Rady Powiatu Tatrzańskiego z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie: przyjęcia Statutu Powiatu Tatrzańskiego (tekst jednolity Dz. Urz. Woj. Małop. z 2025 r. poz. 3713) RADA POWIATU TATRZAŃSKIEGO podejmuje rezolucję o następującej treści:
§ 1
Rada Powiatu Tatrzańskiego z uznaniem przyjmuje ogłoszenie przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych roku 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy (International Year of Rangelands and Pastoralists).
Ten akt stanowi wyjątkową okazję do podniesienia świadomości na temat znaczenia pastwisk i pasterzy, a także do apelu o zapewnienie pasterzom na całym świecie dostępu do ziemi i zasobów naturalnych. Ma również na celu wspieranie dialogu i współpracy na rzecz poprawy warunków życia pasterzy i zrównoważonego zarządzania pastwiskami. Podkreśla także rolę pasterstwa w ochronie różnorodności biologicznej, produkcji żywności i utrzymaniu tradycji.
§ 2
1. Powiat Tatrzański włączając się w tę międzynarodową inicjatywę z dumą obchodzi Rok Pastwisk i Pasterzy, przypominając, że pasterstwo to fundament tożsamości Podhala i wciąż żywa tradycja, którą należy pielęgnować, rozwijać i promować.
2. Powiat Tatrzański wspiera i nadal będzie wspierać różne wydarzenia pasterskie, jak również będzie prowadzić poświęconą temu tematowi edukację oraz działania promocyjne i podkreślające, że pasterstwo stanowi jedną z wizytówek naszego powiatu.
Pasterstwo to kultura, która łączy ludzi, jest krajobrazem gór, łączy człowieka
z przyrodą i kulturą. Przez pokolenia wypasano owce na halach i łąkach. Owce stanowiły podstawę życia ludzi gór. Pasterstwo to także tradycyjne wyroby: oscypki, bundz, bryndza, a także obrzędy i zwyczaje z nimi związane.
§ 4
1. Życie i gospodarowanie na terenie polskich Tatr było od wieków kolebką i sercem podhalańskiej kultury. Walka o prawo do korzystania z hal i polan przez kilkaset lat stanowiła ważny, a często dziś niedoceniany składnik góralskiej tożsamości. Akcja wywłaszczeniowa przeprowadzona w latach 1960-1980 nie miała precedensu w historii regionu. Skutkowała odebraniem prawa własności oraz możliwości korzystania z ponad 5 tysięcy hektarów wysokogórskich pastwisk, co dotknęło około 6 tysięcy właścicieli. W wyniku wywłaszczeń kultura ludowa Podhala została „odcięta” od swojego pierwotnego źródła. Mimo upływu czasu oraz głębokich przemian społeczno-gospodarczych, wydarzenia te pozostają wciąż niezabliźnioną raną.
2. Powołanie Tatrzańskiego Parku Narodowego było wydarzeniem o ogromnym znaczeniu, lecz w związku z utworzeniem parku tysiące mieszkańców Podhala zostało pokrzywdzonych. Mamy nadzieję na przywrócenie historycznej sprawiedliwości oraz godnego upamiętnienia dawnych właścicieli na tatrzańskich halach i polanach.
§ 5
Oceniając pozytywnie dotychczasowy model wypasu kulturowego, Rada Powiatu Tatrzańskiego apeluje do Dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego o tworzenie warunków umożliwiających dalszy rozwój i sukcesywne rozszerzenie tej formy kultywowania tradycji na obszarze parku.
Ponadto apelujemy o przygotowanie i wdrożenie kompleksowego programu pasterskiego dla Karpat Polskich, który będzie wspierał hodowlę owiec i wypas.
§ 6
Rezolucja wchodzi w życie z dniem podjęcia.
§ 7
Przekazanie rezolucji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Wojewody Małopolskiego, Marszałka Województwa Małopolskiego, parlamentarzystów z Województwa Małopolskiego, wójtów gmin Powiatu Tatrzańskiego, Dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego powierza się Staroście Tatrzańskiemu.
